اننەن ءمان كەتتى

اننەن ءمان كەتتى

كەزىندە گەنري لونگفەللو «مۋزىكا – ادامزاتتىڭ امبەباپ ءتىلى» دەپ ساز ونەرىنىڭ سالماقتىلىعىن ەكى اۋىز سوزبەن سارالاپ بەرسە، قازاقتىڭ سايىن دالاسىنا كوز تىككەن گريگوري پوتانين «ماعان بۇكىل قازاق دالاسى ءان سالىپ تۇرعانداي كورىنەدى» دەپ سارتاپ ساحارامىز بەن سازدىڭ ۇيلەسىمدىلىگىنە سۇيسىنبەپ پە ەدى؟

ساز ونەرى – قازاقتىڭ سۇيەگىنە قونعان. ىقىلىم زامان يىرىمدەرىنە كوز تاستاپ، پايىم-پاراسات سۇزگىسىنەن وتكىزىپ پارىقتاساق، اقان سەرىنىڭ «بالقاديشاسى»، «ماڭماڭگەر»، «ءلايلىم شىراق» سەكىلدى اندەرى قانداي عاجاپ ەكەنىن جۇرەك كوزىمەن تۇيسىنە تۇسەمىز. كەڭ دياپازون دەيسىز بە، سيقىرلى ساز بەن ەركەلىك ناز دەيسىز بە، ۇلت تراگەدياسى دەيسىز بە – ءبارى دە اقان سەرى سەكىلدى قازاق ونەرىنىڭ الىپتارىنىڭ شىعارماشىلىعىنان قىلاڭ بەرىپ تۇراتىن. ءالى كۇنگە ماڭىزدىلىعىن دا جويعان ەمەس. تىڭداعان سايىن جانىڭدى راحاتقا بولەي تۇسەدى.
قاي زاماندا، قاي داۋىردە بولسىن، رەترو دەگەن ۇعىم ەشكىمنىڭ وي-ساناسىنان الىستاماق ەمەس. وتكەنگە ساعىنىش، جاستىقتى اڭساۋ، بال كۇندەر ەستەلىگىن پاراقتاۋ – ءار ادامنىڭ ەركىنەن تىس دۇنيە. نوستالگيالىق سەزىم ارقايسىسىمىزدىڭ سانامىزدا اتوي سالىپ تۇراتىنى ءسوزسىز. سونداي كەزدەردە ۇلكەندەر جاعى ءۇيدىڭ ءىشى-سىرتىندا ءجۇرىپ نۇرعيسانىڭ، ءشامشىنىڭ اندەرىن شارىقتاتا شىرقاپ جاتادى.
«بالاۋسا قىز ەدىڭ ءبىر كەزدە، شاشىڭا اق بانتيك بايلاعان» نەمەسە «قۇستار، قۇستار سىزىلتىپ ءان سالادى، سول انىمەن تەربەتەدى دالانى. ال ادامدار ك ۇلىپ باستاپ ءومىردى، كەتەرىندە جىلاي دا الماي قالادى» دەپ سول ۇلكەندەر قازاق ءان ونەرى كوريفەيلەرىنىڭ شىعارمالارىن شىرقاعاندا، ءوزىمىز دە قوسىلا كەتەتىنىمىز بار. مۇندا ءسوز بەن سازدىڭ ۇيلەسىمى، پوەتيكالىق اۋەن، مازمۇننىڭ تەرەڭدىگى ءبارى دە جىمداسقان. ارينە، بۇل شىعارمالار رەتروعا اينالىپ كەتكەن. ەسكىرسە دە ەستەن شىقپايدى. جەرلەسىمىز يليا جاقانوۆ جازعان «دانياردىڭ ءانى»، بولماسا «ەدىل مەن جايىق» تا جۇرەك قىلىن شەرتەدى. ساعىنعاندا ءبىر شامامىزعا قاراماي وزىمىزشە شىرقاپ قوياتىنىمىز بار. بۇل تۇلعالار – ماڭگىلىك ولمەس ونەرگە جول سالعان.
ال قازىر شە؟ بۇگىنگى ەسترادا دەسە، ەلدىڭ ەلىرمەسى قوزاتىنى بار. ەستەرىڭىزدە مە، قازىرگى قازاق ەستراداسىنىڭ جارىق جۇلدىزى قايرات نۇرتاستىڭ «ارمان» دەگەن انمەن تانىلعانى. ءاننىڭ ىرعاعى جاقسى، ءبىر قاراعاندا ءسوزى دە ادەمى كورىنەدى. ەندى شە، تىڭداعان قۇلاققا ۇيقاسى تاستاي، ءبارى دۇرىس. بىراق قۇر بايانداۋ. ول ءاننىڭ ساحنا تاريحىنىڭ تۇڭعيىعىنا كەتكەنىنە دە شامامەن ون جىل بولدى-اۋ. ساز بەن ءسوز ۇيلەسىم تاپپاعان سوڭ الگى تۋىندى رەتروعا اينالا الماي قالدى. سول سەكىلدى ەرنار ايدار، تورەعالي تورەالىنىڭ شىرقاپ جۇرگەن اندەرى دە جەڭىل ىرعاقتى. بىلايىنشا ايتقاندا، «تويدىڭ شىعارمالارى». ەل الدىندا جۇرگەن سوڭ اتى اتالعان انشىلەردى مىسال رەتىندە ايتا كەتكەندى ءلازىم كوردىك.
قازىر قازاق ەستراداسىندا ەستى اننەن گورى ەلىرمە ءان كوپ. «اپاما جەزدەم ساي» دەمەكشى، اناۋ تۇرىكتەن، ارعىسى رۋمىنداردان، بەرگىسى وزبەكتەردەن ءان «ەكسپورتتاپ» اكەلەتىن انشىلەرىمىزدە تالعام قالدى ما؟ باسقانى قويىڭىزشى، بەينەبايان سيۋجەتىن بارىمتالاپ جۇرگەن كليپمەيكەرلەرىمىزدەن نە قايىر؟ وسىدان ءبىراز بۇرىن جەرلەسىمىز، تالانتتى ءانشى ەرنار ايداردىڭ «سەن ماعان ۇنادىڭ» دەگەن ءانىنىڭ بەينەبايانى تۋرالى تارازىلاپ جازعان بولاتىنبىز. بەينەباياندى كورىپ وتىرىپ، ورىستىڭ دومينيك دجوكەر دەگەن ءانشىسىنىڭ سيۋجەتىنىڭ تولىققاندى كوشىرمەسىن تاماشالاپ، «تاڭداي قاققانبىز». وسىنداي ولقىلىق ەندىگى ورىن الماسا ەكەن دەپ تىلەگەنبىز… اقشاسىن الىپ، بەينەباياندى تۇسىرگەن ادامدار دا الاياق بولعانىنا وپىنعانبىز…
ءبىردى ايتىپ، بىرگە كەتپەيىن. سونىمەن، بۇگىنگى قازاق ەستراداسىنىڭ ۇستىنى كىم؟ «پاح-پاح، نەتكەن عاجاپ ءيىس، كىرپىگىڭنەن كۇيىس، ءبارى دە سەنىڭ ەركىڭدە جانە مەندەي جىگىتتىڭ قارسى ەمەسسىڭ…» دەپ ءوزىنىڭ نە ايتىپ، نە قويىپ جۇرگەنىن بىلمەيتىن ايقىن با، الدە «الاۋلاعان جالىن، جانىمدى كەرنەپ، كوڭىلىم الىپ-ۇشىپ، تاپپايدى تىنىم، كوڭىلىم تولقيدى» دەپ جۇرگەن نۇرلان ەسپانوۆ پا؟ ءجا، وسى جەردەن توقتايىق، ايتپەسە قازىر مىسىعىن انگە قوسىپ جۇرگەن «كيسكيسشىل» نەمەسە ءيىسشىل الدەبىر جۇلدىزدار جايلى باس اۋىرتىپ كەتەرمىز، ءتىپتى بولماسا، ءانىنىڭ ىشىنە «ۆەشىر» دەگەن ءسوزدى قيناپ-زورلاپ كىرىكتىرىپ جىبەرگەن جۇلدىزدار جايلى تولعاي جونەلەرمىز. كوبىسىنىڭ اتىن اتاپ، ءتۇرىن تۇستەپ، جارنامالاپ قايتەمىز؟ ءبىزسىز دە ءىشىڭىز سەزىپ وتىر عوي. بۇل كۇندەرى سازعا دا، سوزگە دە وبال-اق. حالتۋرا جاۋلاعان قازاق ەستراداسىن قۇردىمنان قۇتقارىپ الاتىن كىم بار؟
ءبىز دە ورتا بۋىن اتانامىز، ءتىپتى اق ساقالدى قاريا بولارمىز. سول كەزدە ءوز زامانىمىزدىڭ انشىلەرى دەپ كىمدەردى ءسوز قىلادى ەكەنبىز؟ تويدىڭ ءسانىن كەلتىرىپ، توبىردىڭ جىنىن شىعارعانداردى ما، الدە «ءان ەكسپورتتاۋ بيزنەسىمەن» ايگىلى بولعان سۋىق قولدى «سۇراپىلدارىمىزدى» ما؟
ايتەۋىر، «ول كوكتەم ورالمايدى»، «ەسىل اعادى» سەكىلدى جۇرەكتى تەربەيتىن، سانانى ەمدەيتىن اندەردى شىرقاپ، تالعامىنا داق تۇسىرمەي جۇرگەن «مۋزارتتىڭ»، داۋسىنان قازاقىلىقتىڭ ءيىسى اڭقىپ تۇراتىن دوسىمجان تاڭاتاروۆ پەن سايات مەدەۋوۆ سىندى انشىلەردىڭ بارىنا شۇكىر دەيمىز.
قىسقاسى، قازاق ەستراداسىندا بۇگىن الشاڭ باسىپ جۇرگەندەر ەرتەڭ تاريحتا قالا ما، جوق پا؟ ەلگە مەزەتتىك ەلىرۋ قاجەت پە، الدە… ويلاناتىن كەز كەلگەن سەكىلدى. كەيدە اقان سەرىلەردىڭ وسى زاماندا تۋماعانىنا قۋاناسىڭ. ۇرپاعىنىڭ مايدالانعانىن كورسە، جەرگە تىرىدەي كىرىپ كەتەر مە ەدى؟..

تابيعات
ابايلداەۆ

About admin

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>